Het idee dat mishandelde kinderen later zelf mishandelende ouders worden ‒ ‘abuse begets abuse’ ‒ zit diep. Maar een grote meta-analyse (65 studies, ruim 76.000 ouder-kindparen) laat zien dat het zo simpel niet ligt. Van alle onderzochte paren is 23,6% ‘cyclusbreker’: de ouder werd als kind mishandeld, het kind niet. Daartegenover staat 17,1% bij wie de cyclus doorzet. Onder de ouders met een eigen verleden doorbreekt de meerderheid het patroon dus. Tegelijk blijft dat verleden een reële risicofactor. Wie als kind mishandeld werd, heeft ongeveer twee keer zo vaak een kind dat mishandeling meemaakt. Risico en veerkracht bestaan naast elkaar.
Twee bevindingen maken het beeld nog scherper. Er is ook een groep ‘initiators’ (11,4%): ouders die zélf geen mishandeling meemaakten, maar van wie het kind dat wél doet. Mishandeling ontstaat dus lang niet altijd uit een eigen verleden. En het optimisme geldt niet voor elke vorm: bij seksueel misbruik zijn er juist minder cyclusbrekers en meer initiators dan bij mishandeling in het algemeen.
Wat ouders helpt het patroon te doorbreken, meet deze studie niet zelf ‒ ze brengt vooral in kaart hóé vaak elk patroon voorkomt. Maar uit het aangehaalde onderzoek komt telkens dezelfde beschermende factor naar voren: veilige, stabiele en ondersteunende relaties. Een betrouwbare partner, steun van familie of vrienden. Zulke relaties lijken een nieuwe ervaring te bieden ‒ een ander voorbeeld van veiligheid ‒ waardoor ouders anders kunnen reageren op stress en sensitiever kunnen zijn naar hun kind, ook met een belast verleden.
Eén aandachtspunt bij de cijfers: moeders worden in de onderzoeken vaker als ‘cyclushouder’ of ‘initiator’ geteld dan vaders. De auteurs duiden dat nadrukkelijk nÃét als ‘moeders mishandelen meer’, maar als een vertekening: moeders zijn vaker het aanspreekpunt van jeugdbescherming en zijn onevenredig vaker aanspreekpunt van de zorg. Een reden om voorzichtig te zijn met conclusies over wie ‘de dader’ is.